Metodat dhe teknikat mësimore

Hyrje

Zakonisht në afatet kur mbahen konkurset e punës për mësimdhënës nxiten shumë qështje nga vet ne si mësimdhënës. Se ku është vendi i punës, a po përshtatet me pritshëritë tona, kë do e kemi përballë nesh në panel vlerësues. Ndërkohë vjen një moment ku ndalemi në formulimin e pyetjeve dhe përgjigjeve në mendjen tonë. 

Një çështje që kam rastisur është se pyetjet janë përafërsisht të njejta për secilin kandidat. Ato më bazike janë se çka janë metodat dhe teknikat dhe cilat janë ato. 

Çka janë metodat?

Metodat kanë rëndësi të veçantë në teorinë dhe praktikën mësimore pasiqë ato përcjellin ecurinë e zhvillimit të procesit mësimor. Ato konsiderohen të jenë mënyrë, mjet dhe  formë veprimi në procesin e zhvillimit të një ore mësimore. Metodat e mësimdhënies janë çdo aktivitet që përdoret për qëllime edukative-arsimore. 

Metodat ndahen në ato verbale, ilustrative, demostrimit, eksperimentale dhe laboratorike.

Metoda verbale ndahen në monolog dhe dialog. Monologu përdoret për të dhënë leksione apo sqarime. Dialogu përdoret për të shkëmbyer dhe modifikuar informacione. 

Metoda ilustrative përdoret për të japur informacione përmes fotove.

Metoda demostrative i referohet sqarimeve konkrete të temës mësimore. 

Metoda eksperimentale na ofron të bëjmë eksperimente të ndryshme për të treguar se si rrjedhin gjërat që na rrethojnë. Apo ndryshe të themi bëhet ndërlidhja konkrete e teorisë dhe praktikës.

Çka janë teknikat?

    Teknikat janë programe mësimore për lëndë të ndryshme që lidh teorin dhe praktikën përmes  pajisjeve të ndryshme, objekteve ose makinave që mund të përdoren për sqarimin e temës  mësimore. 

    Teknika stuhi mendimesh-  nënkupton bisedën në formë pyetje-përgjigjëje me nxënës.  Do të thotë  dhënjen në mënyrë të lirë të përgjigjëjeve nga nxënësit për një problem të shtruar .Dhënja e  mendimeve të tilla mund të jetë individuale,më pas bashkim i ideve në çifte e në grup. Por  përgjegjjet   mund të merren edhe në formën frontale (kur problemi paraqitet para gjithë klasës). 

     DISKUTIMI   NË ÇIFTE DHE NË GRUP 

   Kjo teknikë eshtë e përshtatëshme për fazën e reflektimit Nxënësit së pari në çifte më pas në grup 

   diskutohet   pjesa e lexuar shikohet nëse ka mospërputhje në informacione, nxirren konkluzione  

   krahasohen shenjat   dhe diskutohen mospërputhjet.

   Gjithësesi   pas këtij bashkbisedimi mësimdhënësi do angazhoi   antar nga grupet për t dhënë 

   shpjegimin dhe përfundimet e nxjera gjatë bashkbisedimit. Një gjë e tillë mund të bëhet duke 

   prezentuaar grupin udhëheqësi i grupit,por ,angazhimi   mund të bëhet edhe përmes teknikës 

   ,,stilolapsat në mes”.ku nxënësit vënë lapsat mbi bankë dhe grupin e përfaqëso ai nxënës ,lapsin e të 

   cilit e përzgjedh   mësuesi.

     KUBIMI 

    Qëllimi   kësaj teknike është që të nzirren sa më shumë ide për temën,. Kjo teknikë përdoret në fazën e evokimit kur përmbajtja është e njohur për nxënësit dhe përdoret në reflektim pasi ata të kenë zotëruar njohuri për temën.Varsisht nga natyra e temës mund të përdoret edhe në fazën e realizimit të kuptimit.
1 Prezentohet tema   (aparati i radios,pema e mollës etj)
2 Kërkohet që të bëhet një përfytyrim për temën
3 Zbulohen 6   fazat nëpër të cilat do të punohet (shkruhet në mënyre individuale,(në sejcilën faze ipen udhëzimet se çfar duhet të shkruhet ,dhe në mes të fazave   ipet hapësirë   që nxënësit të shkruajnë,

4 PËRSHKRUAJE - dukjen,formën ,ngjyren ,madhësinë e objektit që e kemi temë     
5 KRAHASOJE, me diç tjetër ,në qka është e ngjajëshme ose dallo.

6 SHOQËROJE,tregoni çfar u kujton,i`u lidhë ndonjë ngjarje nga jeta me të.

7 ANALIZOJE,si është ndërtuar prej cilave pjesë ,faza përbëhet ajo?

8 ZBATOJE,Ç`na duhet ,përse e përdorim?

9 ARSYETOJE,është e mire apo e keqe,përse?

Në klasë të ulëta mund të punohet me më pak se 6 faqet e kubit. Ёshtë teknikë e përshtatëshme edhe për orë të përsëtitjeve, për të bërë përseritjen në formë të lojës.Në sejcilën nga 6 faqet e kubit shkruhet nga një pyetje ,problem i mësimit,detyrë etj. Pastaj hudhet kubi dhe cila faqe të bije ,trajtohet ajo pjesë apo ai problem.

   DITARI   DYPJESËSH

1 Në hapin e pare pjesmarrësit informohen për atë që do të lexojnë ,(në rastin konkret lexohet një poemë)dhe që gjatë leximit   do të merren shënime .
2 Më pas u tregohet që fleta të ndahet në mes me një vijë vertikale. Ku më pas gjatë leximit , në të majtë   të façes shkruajnë ndonjë imazh apo citat nga tekësti ,(pjesë që u bënë përshtypje) ,ndërsa   në anën e djathtë   duhet të shkruhen komentet   : Pse jemi përcaktuar për atë citat? Çfar iu bëri të mendoni ? Çfar pyetjesh keni?,(komenti përse u bëri përshtypje) etj
3 Poema lexohet duke u ndalur ,për të shkruajtur së paku katër here deri në fund .Koha e leximit deri në fund është 20 minuta.
4         Të njëjtin lexim e bënë edhe vet mësuesi
5 Në fund të leximit kërkohen vullnetar (2,3 veta) që të japin komentet e tyre .Pas leximit të pjesës që u ka bërë përshtypje ,vullnetarët pyeten: Pse u tërhoqi vëmendjen kjo pjesë?,Çfar u bëri të mendoni?.
6 Pyetet nëse ka ndonjë tjetër që e ka zgjedh të njëjtën pjesë ,Pyetet: A ka ndonjë arsyre tjetër që e ka zgjedh atë pjesë?
7 Në fund vet   trajnuesi(mësusi)   jep 2 komente   të vetat të nxjerra gjatë leximit që ai ka bërë .
8 Leximi i pjesëve mund të bëhet duke u ndalur   pas   çdo pjese të lexuar për t`   plotsuar ditarin dhe për të shtruar pyetjet mësuesi.
9 Dhe krejt në fund shtrohen tri pyrtje për pjesen:
1. Çfar pyetjesh kanë mbetë pa përgjigjje?
2. Çfar do të mbani mend nga ky material?
3. Cili është mesazhi më i rendësishëm?
Këtyre pyetjeve u japin   nxënësit përgjigjëje në formë stuhi mendimesh.